Tuy nhiên, người đứng đầu Bộ này, bà Michèle Alliot-Marie cho rằng, cải cách lần này tập trung chủ yếu vào quy chế để hạn chế đến mức tối đa việc lạm dụng tài sản công, một trong những vấn đề đang ở mức “báo động đỏ” từ nhiều năm qua trong bộ máy hoạt động công quyền của nước này.

Kể từ sau vụ bê bối ở Tập đoàn Elf, một trong những tập đoàn dầu lửa lớn nhất nước Pháp, nhiều lãnh đạo Elf và một số chính trị gia đã bị kết án vì liên quan đến những tội danh như lợi dụng chức vụ quyền hạn, lạm dụng tài sản công và cố tình che giấu việc lạm dụng tài sản công. Ngoài ra, những quan chức của Elf còn bị cáo buộc đã cố tình hạn chế quá trình quay vòng vốn của tập đoàn để phục vụ lợi ích cá nhân, khiến tập đoàn bị thiệt hại nặng nề.

Do tính chất đặc thù nên mọi biến động trong hoạt kinh doanh của Elf từ trước đến nay luôn được Chính phủ giữ kín hoặc chỉ công bố ở mức thấp nhất. Bởi thế, Toà án Tối cao nước này đã từng đưa ra một dự thảo luật về việc công khai những vấn đề trong các tập đoàn kinh tế lớn ngay khi nó xảy ra. Thế nhưng, chính dự luật này lại chỉ đề cập đến “thời điểm xảy ra vụ việc khi bị phát hiện” chứ không đề cập đến việc lật lại hồ sơ vụ việc từ khi bắt đầu diễn ra. Trong khi đó, thường những vụ việc chỉ bị phát hiện mỗi khi hết nhiệm kỳ của một lãnh đạo tập đoàn hay một chính trị gia, nên rất khó quy trách nhiệm cụ thể. Đây chính là vấn đề nan giải trong quá trình soạn thảo các dự thảo luật liên quan đến trách nhiệm của các cấp lãnh đạo.

Liên quan đến thời gian tiến hành các thủ tục tố tụng hình sự đối với các tội danh như cố tình xin phá sản, tham nhũng, gian lận thương mại và trốn lậu thuế, Bộ Công lý và Tự do đã đề xuất tăng khung thời gian lên 3 - 6 năm, tưởng chừng dài hơn so với mức 5 năm trước đây. Nhưng trên thực tế, nếu toà án áp dụng các mức miễn trừ thì thủ tục này có thể chỉ áp dụng ở mức 3 năm. Không những thế, theo ông Guillaume Didier, phát ngôn viên của Bộ Công lý và Tự do, dự thảo cải cách thủ tục tố tụng hình sự lần này “không cố tình dìm chết doanh nghiệp mà chỉ quy định chi tiết hơn quá trình tiến hành các thủ tục tố tụng hình sự đối với các tội danh tham nhũng, gian lận, lạm dụng tài sản công”. Ông này khẳng định, mọi sự lạm dụng hay tham nhũng đều bị xét xử theo đúng quy định của pháp luật, không có trường hợp miễn trừ thời gian xem xét so với trước đây. Nhưng với quãng thời gian tiến hành thủ tục tố tụng như đã nói ở trên, hẳn nhiên mọi người sẽ nghi ngờ về việc “tăng thời gian tố tụng hình sự” như Bộ Công lý và Tự do đang đề xuất.

Các luật sư, thẩm phán lâu năm trong nghề cũng cho rằng, mức 5 năm trước đây vẫn không đủ cho những vụ việc phức tạp, việc gia tăng thời hạn cho các thủ tục tố tụng hình sự phải trên mức 5 năm từ hai đến ba lần. Bởi đối với những vụ việc liên quan đến yếu tố ở ngoài nước thì việc điều tra, hoàn thiện hồ sơ sẽ phải mất thêm nhiều công đoạn. Nếu chỉ gói gọn trong một quãng thời gian nhất định, thì có thể vụ việc đó vẫn được đưa ra xét xử, nhưng những người liên quan thường là rất ít, thậm chí có thể có trường hợp trắng án vì đã quá thời gian tiến hành thủ tục tố tụng hình sự.

Dự thảo cải cách thủ tục tố tụng hình sự lần này đang gặp phải làn sóng chỉ trích của hầu hết các luật sư, thẩm phán. Nhiều người cho rằng, nếu dự thảo này được thông qua thì hầu hết những vụ việc liên quan đến tham nhũng, lạm dụng công quỹ sẽ dễ dàng bị “bỏ lọt”. Và, nói quá lên thì chính dự thảo cải cách này sẽ là “lá chắn bảo vệ” cho tội phạm tham nhũng, lạm dụng công quỹ, nếu có thể che giấu hành vi phạm tội của mình quá thời hạn 5 năm.