+ Thưa Nhà báo Hữu Thọ, thời gian qua, trong đời sống, cụm từ “phản biện xã hội” được nhiều người, nhất là các nhà quản lý, nghiên cứu và giới khoa học đề cập đến. Phản biện xã hội góp phần như thế nào vào quá trình  đưa đất nước ra khỏi tình trạng khủng hoảng về kinh tế trong bối cảnh hiện nay?

- Báo chí chính là một kênh phản biện lớn và hiệu quả của xã hội, của đất nước. Bác Hồ nói báo chí phải "lấy chính trị làm chủ". Nhưng theo Bác, chính trị là nhiệm vụ trung tâm của đất nước trong mỗi thời kỳ. Thật sự đây là cách hiểu rất mới so với cách hiểu truyền thống về "chính trị". Do đó, theo tôi nghĩ, làm sao cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, cuộc sống văn minh, xã hội dân chủ là vấn đề rất hấp dẫn. Bản thân vấn đề chính trị động chạm đến quyền lợi, mong muốn của hàng triệu người. Tuy nhiên, cũng có những bộ phận nhất định thuộc các giới tầng xã hội không thấy hấp dẫn là vì chúng ta làm chưa tốt. Chưa chú trọng nhiều đến các yếu tố phản biện đối với những vấn đề lớn của đất nước.
   
Yêu cầu phản biện xuất phát từ sự không hoàn thiện của tư duy, vì không ai, thậm chí một tập thể, nghĩ một lần là hoàn chỉnh, là tiếp cận chân lý ngay, cho nên cần qua tranh luận, phản biện để hoàn chỉnh. Vì lẽ này mà phản biện có tinh thần xây dựng rất cao. Cho nên, phản biện rất cần thiết để hoàn chỉnh chủ trương, chính sách, tránh các sai sót, sơ hở. Ví dụ, trong tình hình kinh tế khủng hoảng hiện nay, Chính phủ đã đưa ra những nhóm giải pháp. Tất nhiên không phải tất cả giải pháp đều đã thật sự hoàn chỉnh, nhưng nếu ở thời điểm này mà ta bàn điều này không được, điều kia không được... rồi nói toáng lên khiến xã hội phân tâm, giảm niềm tin thì rất nguy hiểm, vì niềm tin lúc này chiếm đến 80% yếu tố có thể giúp đất nước thoát ra khỏi khủng hoảng. Tất nhiên, không vì thế mà cho là lúc này không cần, hoặc hạn chế phản biện.

+ Có thông tin cho rằng, báo chí đề cập đến nội dung chống tham nhũng 80% là đúng, 10% có đúng có sai, 10% là sai… Là người từng giữ nhiều trọng trách được Đảng giao phó, ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

-Chúng ta chống tham nhũng cũng theo quan điểm của Bác. Năm 1947 Bác Hồ đã dặn những người trí thức, viết văn viết báo chúng ta cái gì chân chính thì phải ủng hộ. Cái gì xấu, nhất là quan liêu, tham nhũng thì phải đấu tranh quyết liệt đến cùng. Vấn đề quan trọng là chúng ta phải nói thật chính xác và trung thực. Thông tin trung thực và đúng luật pháp, nhưng đấu tranh phải kiên quyết. Những kẻ tham nhũng và những ô dù cho tham nhũng tất nhiên không hài lòng với những người chống lại chúng. Luật pháp không nương nhẹ với tham nhũng nên chúng ta vững tin trong cuộc đấu tranh. Viết báo là vì chân lý, vì sự nghiệp cách mạng. Bởi vậy tôi đã tâm sự trong cuốn sách “Những người hay cãi” rằng tôi không biết viết thế nào cho thành công vì mỗi bài báo là một thử thách. Chắc chắn một bài báo sẽ thất bại khi làm vừa lòng tất cả mọi người. Ngòi bút trung thực mới tạo được niềm tin của công chúng. Trong quá trình làm việc, có thể mắc sai sót, song sai thì sửa. Ai làm mà không có lúc mắc sai sót. Trong những công bố gần đây, người ta nói rằng báo chí đưa về vấn đề chống tham nhũng 80% là đúng, 10% có đúng có sai, 10% là sai. Tôi nghĩ sai sót 10% là vấn đề bình thường, nhưng người làm báo nghiêm khắc với mình thì phải nhớ rằng 10% sai sót của mình trong việc chống tham nhũng là động chạm đến nhân thân từng con người. Có khi làm phá sản một doanh nghiệp, làm bại hoại một gia phong hay đổ vỡ hạnh phúc một gia đình. Trong đời một con người có những lúc làm đúng, có những khi sai, nhưng với người làm báo thì không nên sai, vì có những cái sai suốt đời không thể sửa được. Dù anh đăng cải chính thì những người đọc thông tin sai của anh hôm qua chưa chắc đã đọc cải chính hôm nay và nếu họ có đọc đi chăng nữa thì chúng ta phải nhớ rằng ấn tượng khi đọc những thông tin ban đầu cực kỳ sâu sắc. Xã hội nhìn chúng ta rộng lượng, nhưng chúng ta nhìn chúng ta thì phải hết sức nghiêm khắc. Phản biện xã hội giúp chống tham nhũng hiệu quả khi bản thân những người làm báo trong tư cách nhà phản biện luôn biết tự nghiêm khắc với chính lương tâm của mình.

Xin cảm ơn ông!