Người dân ngày càng đòi hỏi tăng cường minh bạch
Cập nhật lúc:
11:20 09/01/2012
|
(Thanh tra) - Tham nhũng tiếp tục hoành hành tại nhiều quốc gia trên thế giới, theo Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (Corruption Perceptions Index - CPI) 2011 do Tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International - TI) vừa công bố hồi đầu tháng này. Chỉ số CPI 2011 cho thấy, một số chính phủ đã thất bại trong việc bảo vệ người dân khỏi nạn tham nhũng cho dù đó là sự lạm dụng nguồn lực công, tình trạng hối lộ hay việc ra quyết định không minh bạch.
* Các chính phủ phải có trách nhiệm giải trình
* Làn sóng biểu tình trong năm 2011 cho thấy sự nổi giận trước tình trạng tham nhũng trong chính trị và khu vực công
TI cảnh báo, các cuộc biểu tình trên thế giới thường được châm ngòi từ tình trạng tham nhũng và bất ổn về kinh tế cho thấy rõ ràng rằng, người dân cảm thấy các nhà lãnh đạo và các thể chế công của họ thiếu minh bạch và trách nhiệm giải trình.
“Năm nay, chúng ta đã thấy tham nhũng được nhắc đến trên biểu ngữ của rất nhiều người biểu tình, bất kể họ giàu hay nghèo. Cho dù đó là châu Âu - nơi đang vấp phải cuộc khủng hoảng nợ hay thế giới Ả Rập - nơi bắt đầu một kỷ nguyên chính trị mới, các nhà lãnh đạo cũng đều cần phải đặc biệt lưu ý tới những đòi hỏi của người dân về một chính phủ tốt hơn”, bà Huguette Labelle, Chủ tịch TI nhấn mạnh.
Chỉ số CPI 2011 dựa trên 17 nguồn dữ liệu của 13 tổ chức. Thông tin sử dụng cho bảng chỉ số năm nay là các dữ liệu khảo sát thu thập được từ những nguồn này trong khoảng thời gian từ tháng 12/2009 - 9/2011. So với năm 2010, bảng chỉ số năm 2011 có thêm 5 quốc gia, vùng lãnh thổ nhờ sự gia tăng nguồn dữ liệu cấp quốc gia, bao gồm: Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Triều Tiên, Bahamas, St Lucia, St Vincent và Grenadines và Suriname.
Bảng chỉ số năm nay tính điểm 183 quốc gia và vùng lãnh thổ theo thang điểm từ 0 (tham nhũng mức độ cao) tới 10 (rất sạch) dựa trên các mức độ cảm nhận về tham nhũng trong khu vực công. Bảng chỉ số sử dụng dữ liệu từ 17 khảo sát, xem xét các khía cạnh như việc thực thi pháp luật về chống tham nhũng, khả năng tiếp cận thông tin và các xung đột về lợi ích.
2/3 các quốc gia, vùng lãnh thổ trong bảng xếp hạng có điểm số dưới 5.
New Zealand đứng đầu bảng xếp hạng. Tiếp theo là Phần Lan và Đan Mạch. Somalia và CHDCND Triều Tiên đứng ở vị trí cuối bảng.
Trong báo cáo của mình, TI cho biết, hiện nay tham nhũng không đơn thuần là việc dùng tiền cho quan chức để mang lại lợi ích thông qua các dự án, các gói thầu hay việc hối lộ cơ quan công quyền như công an, tòa án; gian lận phiếu bầu cử; các quyết định hành chính. Nguy hại hơn là việc ảnh hưởng của nhóm lợi ích tới các quyết định, chính sách của các chính phủ mà chính sách đó không có lợi cho đại đa số người dân trong khi nó mang lại lợi ích cho một nhóm người. Đây cũng là một cảnh báo của TI đối với các quốc gia khu vực châu Á, những quốc gia có nền kinh tế tăng trưởng nóng và đồng thời với sự ngại thay đổi của những nhóm đặc quyền được hưởng đặc lợi từ việc giữ nguyên trạng thái hiện tại, làm cho quá trình hoạch định chính sách trở nên nặng nề và thiếu động cơ tiếp tục cải cách.
Khác với các khu vực khác, tham nhũng tại khu vực châu Phi vẫn là những cảm nhận về sự lạm dụng quyền lực trong ngành cảnh sát và tính thiếu minh bạch trong ngành giáo dục. Dường như, tham nhũng vẫn là thứ… gần gũi như cơm ăn, nước uống mà người dân khu vực này phải tiếp xúc hàng ngày. Theo TI, đây cũng chính là thời điểm để châu Phi nhìn lại mình toàn diện để hành động. Không đơn giản chỉ là một chính phủ tốt mà hơn thế nữa là chiến thắng đói nghèo nhờ sự hỗ trợ của các quốc gia phát triển.
|
Điểm số thấp nhất chưa hẳn là tham nhũng nhất
Chỉ số CPI đánh giá cảm nhận về tham nhũng hành chính và chính trị. Đó không phải là sự kết án về mức độ tham nhũng của các quốc gia hay xã hội hay của chính sách và hoạt động của các quốc gia hay xã hội đó.
Những người dân của quốc gia, vùng lãnh thổ có điểm số thấp trong bảng xếp hạng CPI cũng có chung mối lo ngại về tham nhũng và đều lên án tham nhũng mạnh mẽ như người dân ở các quốc gia, vùng lãnh thổ có điểm số tốt.
|
“Năm 2011 chứng kiến một phong trào đấu tranh mạnh mẽ, đòi hỏi tăng cường minh bạch khi người dân trên khắp thế giới yêu cầu chính phủ của họ phải có trách nhiệm giải trình. Các nước có số điểm cao cho thấy, nếu duy trì những nỗ lực cải thiện tính minh bạch thì có thể thành công và mang lại lợi ích cho dân chúng”, Giám đốc Điều hành TI, ông Cobus de Swardt nói.
Hầu hết các nước thuộc phong trào nổi dậy “Mùa Xuân Ả Rập” đều nằm ở nửa dưới của bảng xếp hạng với điểm số thấp hơn 4. Trước khi phong trào “Mùa Xuân Ả Rập” diễn ra, một báo cáo của TI về khu vực này đã cảnh báo: Chủ nghĩa gia đình trị, tình trạng hối lộ và ô dù đã ăn sâu vào cuộc sống hàng ngày ở khu vực này tới mức, những đạo luật chống tham nhũng hiện hành chỉ có ảnh hưởng không đáng kể.
Các quốc gia khu vực đồng tiền chung châu Âu đang đương đầu với cuộc khủng hoảng nợ là những nước châu Âu có điểm số thấp nhất. Chính những thất bại của các chính phủ trong việc giải quyết tình trạng hối lộ và trốn thuế là một phần gốc rễ của cuộc khủng hoảng này.
Năm nay, Việt Nam đạt 2,9 điểm, đứng thứ 112 trên tổng số 183 quốc gia, vùng lãnh thổ được đánh giá. Kết quả này cho thấy, hầu như không có thay đổi cơ bản về mức độ tham nhũng được cảm nhận trong khu vực công ở Việt Nam. Như nhiều nước khác có điểm số CPI dưới 5, tham nhũng tiếp tục là một thách thức lớn ở Việt Nam như Đảng và Chính phủ đã nhìn nhận.
Trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, Việt Nam đã thu được khá nhiều thành công, được các cơ quan, tổ chức trong nước cũng như quốc tế ghi nhận, thể hiện ở việc ban hành được một khung khổ chính sách khá toàn diện, đặc biệt là việc kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XIII vừa thông qua Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo cũng như kết quả đánh giá thực thi Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC).
Đáng nói là, mặc dù điểm CPI 2011 của Việt Nam tăng 0,2 và vị trí xếp hạng của Việt Nam cũng tăng 4 bậc so với năm 2010, nhưng cảm nhận về mức độ tham nhũng ở Việt Nam vẫn chưa được đánh giá là có thay đổi cơ bản. Bởi vì, phương pháp tính toán chỉ có thể khẳng định có sự thay đổi (tích cực) khi điểm số CPI của một nước tăng ít nhất 0,3 so với năm trước đó và ít nhất có một nửa số nguồn dữ liệu sử dụng cho CPI cho thấy xu hướng thay đổi này. Đối với Việt Nam, cả 2 tiêu chí này đều chưa thỏa mãn: Điểm CPI của Việt Nam chỉ tăng 0,2 so với năm 2010 và chỉ có 2 trên tổng số 11 nguồn dữ liệu dùng cho CPI 2011 cho thấy xu hướng thay đổi tích cực này.
Việc Việt Nam chưa có tiến bộ rõ rệt trong bảng chỉ số CPI 2011 cho thấy, đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta vẫn còn rất nhiều thách thức, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao và những nỗ lực thực thi cụ thể, có hiệu quả, bên cạnh việc nâng cao năng lực và tính độc lập của các cơ quan giám sát, điều tra; đồng thời, nâng cao nhận thức và phát huy vai trò tham gia của toàn dân và toàn xã hội.
Được biết, các nguồn dữ liệu đã được sử dụng cho CPI 2011 của Việt Nam là: ADB - Báo cáo đánh giá quốc gia của Ngân hàng Phát triển châu Á; BF_TI - Chỉ số Cải tổ Bertelsmann; EIU_CRR - Khảo sát rủi ro của Cơ quan Tình báo Kinh tế; GI_CRR - Xếp hạng rủi ro quốc gia của Tổ chức Global Insight; PERC 2010 - Báo cáo về tình hình rủi ro châu Á 2010 của Cơ quan Tư vấn rủi ro kinh tế và chính trị; PERC 2011 - Báo cáo về tình hình rủi ro châu Á 2011 của Cơ quan Tư vấn rủi ro kinh tế và chính trị; PRS_ICRG - Hướng dẫn đánh giá rủi ro quốc gia của Tổ chức Tư vấn về rủi ro chính trị; WB_CPIA - Đánh giá thể chế và tình hình thực thi tại các quốc gia của Ngân hàng Thế giới; WEF2010 - Khảo sát ý kiến chuyên gia năm 2010 của Diễn đàn Kinh tế thế giới; WEF2011 - Khảo sát ý kiến chuyên gia năm 2011 của Diễn đàn Kinh tế thế giới; WJP_ROL - Chỉ số Nhà nước pháp quyền trên thế giới.
Các quốc gia, vùng lãnh thổ có chỉ số thấp là các quốc gia, vùng lãnh thổ mà tham nhũng trong khu vực công được cảm nhận là phổ biến trong số các quốc gia, vùng lãnh thổ được khảo sát.
|
Khu vực
|
Điểm cao nhất
|
Điểm thấp nhất
|
|
Châu Mỹ
|
Canada
Điểm 8,7
Hạng 10
|
Haiti
Điểm 1,8
Hạng 175
|
|
Châu Á - Thái Bình Dương
|
New Zealand
Điểm 9,5
Hạng 1
|
CHDCND Triều Tiên
Điểm 1
Hạng 182
|
|
Châu âu và Trung Á
|
Đan Mạch
Điểm 9,4
Hạng 2
|
Uzbekistan
Điểm 1,6
Hạng 177
|
|
Trung Đông và Bắc Phi
|
Qatar
Điểm 7,2
Hạng 22
|
Iraq
Điểm 1,8
Hạng 175
|
|
Châu Phi - vùng cận sa mạc Sahara
|
Botswana
Điểm 6,1
Hạng 32
|
Somalia
Điểm 1
Hạng 182
|
|
Nhóm G20
|
Australia
Điểm 8,8
Hạng 8
|
Nga
Điểm 2,4
Hạng 143
|
|
Các nước OECD
|
New Zealand
Điểm 9,5
Hạng 1
|
Mexico
Điểm 3
Hạng 100
|
|
Các nước EU
|
Đan Mạch
Điểm 9,4
Hạng 2
|
Bulgari
Điểm 3,3
Hạng 86
|
Minh Tuấn - Thành Dương
|