|
(Thanh tra) - Giáo sư chính trị học Tobias Basuki cho rằng, dù chế độ dân chủ của Indonesia có vẻ ổn định, nó vẫn còn bấp bênh. Ông e ngại, nếu giới lãnh đạo cao cấp được dân bầu lên không hành động mạnh để chống tham nhũng, quần chúng có thể mất niềm tin vào chế độ dân chủ.
Trả tiền để bắt giữ chính khách tham nhũng
Người dân Indonesia bất mãn với nạn tham nhũng đến độ họ bắt đầu tự tìm cách để giải quyết vấn đề. Đơn cử, một tổ chức độc lập đã treo giải thưởng 17.000 USD cho những ai cung cấp thông tin để bắt ông Muhammad Nazaruddin - một chính khách nổi tiếng đã bỏ trốn khỏi đất nước sau khi bị tố cáo phạm tội tham nhũng.
Ông Muhammad Nazaruddin, 32 tuổi, cựu thủ quỹ của Đảng Dân chủ cầm quyền, đã bỏ trốn khỏi đất nước hồi tháng 5, sau khi bị tố giác nhận hối lộ 3 triệu USD để ký giấy phép xây dựng các sân vận động phục vụ SEA Games 2011 tại Indonesia.
Trong thời gian trốn tránh, ông Muhammad Nazaruddin còn trả lời phỏng vấn, tố giác nhiều giới chức cao cấp tham nhũng, trong đó có những giới chức thuộc Ủy ban Bài trừ Tham nhũng, độc lập với chính quyền.
Ông Muhammad Nazaruddin đã bị bắt tại Colombia hồi tháng 8 và trục xuất về Indonesia để ra tòa.
Ông Danang Widoyoko thuộc Tổ chức Theo dõi Tham nhũng Indonesia (ICW) cho biết: “Vụ việc này sẽ ảnh hưởng đến tương lai của Đảng Dân chủ và đến kết quả bầu cử sắp tới của đảng này”.
Kể từ khi cựu Tổng thống Suharto rời chức vào năm 1998, Indonesia đã có nhiều tiến bộ về mặt chống tham nhũng, một phần là nhờ báo chí phanh phui nhiều vụ quan trọng.
Ông Danang Widoyoko ghi nhận: “Báo chí được tự do điều tra và tường trình về các vụ tham nhũng và không còn chuyện can thiệp vào những câu chuyện tham nhũng mà báo chí có thể tường trình mỗi ngày. Kết quả là, người ta thấy tham nhũng ở khắp mọi nơi”.
Ông Tobias Basuki, giáo sư môn chính trị tại Trường Đại học Pelita Harapan nói: “Vụ của ông Muhammad Nazaruddin tạo cho Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono cơ hội tái lập hình ảnh của một nhà cải cách và một nhà chống tham nhũng như ông đã tuyên bố. Ông Susilo Bambang Yudhoyono có thể làm được nếu sẵn sàng làm đến nơi đến chốn đối với các thành viên cao cấp trong đảng ông đã đồng lõa trong vụ này”.
Giáo sư Tobias Basuki cho rằng, dù chế độ dân chủ của Indonesia vẫn còn non trẻ và có vẻ ổn định, nó vẫn còn bấp bênh. Ông e ngại, nếu giới lãnh đạo cao cấp được dân bầu lên không hành động mạnh để chống tham nhũng, quần chúng có thể mất niềm tin vào chế độ dân chủ.
Cũng liên quan đến Tổng thống Indonesia, hồi tháng 5, ông Susilo Bambang Yudhoyono đã phản bác một tin nhắn lạ, cáo buộc ông cùng những người khác tham nhũng. Người đứng đầu Indonesia gọi đó là một hành động phỉ báng người khác và lạm dụng công nghệ mới.
 |
|
Ông Muhammad Nazaruddin bị cảnh sát Colombia bắt ở Cartagena. Ảnh: HO
|
Cho rằng người gửi tin nhắn là thiếu trách nhiệm và hèn nhát, Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono nhấn mạnh: Các phương tiện truyền thông Internet như SMS và Twitter nên được sử dụng để cải thiện đời sống chứ không phải dùng để loan truyền những lời dối trá.
Nội dung tin nhắn gửi tới giới báo chí cáo buộc Tổng thống và các thành viên hàng đầu trong Đảng Dân chủ dính líu tới các vụ tham nhũng và tham ô được cho là xuất phát từ ông Muhammad Nazaruddin. Tuy nhiên, cựu thư ký này đã ngay lập tức lên tiếng phủ nhận việc gửi tin nhắn.
Được biết, ngoài các hợp đồng đáng ngờ liên quan tới Đại hội Thể thao Đông Nam Á, ông Muhammad Nazaruddin còn bị nghi ngờ đã đề nghị một khoản quà trị giá 100.000 USD cho một giới chức tòa án cấp cao.
Kiện nhà trường xà xẻo ngân sách ra tòa
Tỏ rõ sự tức giận, bà Widi Wiramotko, mẹ của 3 đứa con, cầm trong tay một sấp hồ sơ dày và cho biết, đó là những bằng chứng cho thấy sự thối nát của trường học mà các con của bà đang học. Những giấy tờ này chứng tỏ nhà trường đòi phụ huynh phải trả tiền cho những dịch vụ mà nhà nước đã đài thọ.
Bà Widi Wiramotko có được những giấy tờ này khi làm đại diện của phụ huynh học sinh trong một ủy ban của nhà trường. Ủy ban này không tán thành ngân sách mà ban quản lý trường đề nghị vì họ nghi có những việc làm sai trái. Kết quả là, tất cả các phụ huynh đều bị loại ra khỏi ủy ban. Đồng thời, con trai bà Widi Wiramotko liên tục bị nhà trường làm khó dễ.
Cực chẳng đã, bà Widi Wiramotko và hàng chục phụ huynh khác cùng nhau đưa vụ việc ra tòa, với sự giúp đỡ của ICW - một tổ chức độc lập hàng đầu chuyên chống tham nhũng ở Indonesia.
Ông Ade Wirawan, một nhà nghiên cứu của ICW về nạn tham nhũng ở học đường thẳng thắn thừa nhận: “Ở Indonesia, rất khó tìm cho ra một trường học trong sạch. Nhưng lại rất dễ tìm được một trường thối nát. Có một vị hiệu trưởng mà tôi tiếp xúc nói rằng, trên cả nước không có một trường nào không có tham nhũng”!
Phúc trình mới đây của ông Ade Wirawan về nạn tham nhũng ở học đường cho thấy nạn tham ô trong hệ thống giáo dục không chỉ giới hạn ở chỗ học sinh hối lộ cho thầy giáo để thi đậu mà còn vượt xa giới hạn này rất nhiều.
Chuyên gia Ade Wirawan mô tả đây là một tệ nạn mang tính hệ thống. “Tham ô diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Đối với các phụ huynh học sinh thì tham ô có nghĩa là bị “làm tiền”. Thí dụ, một phụ huynh nào đó không chịu nộp tiền thì con họ sẽ không nhận được chứng chỉ của nhà trường”.
Nhà nghiên cứu của ICW nói rằng, tiền hối lộ được chia cho những người có quyền. Các giáo viên, giáo sư nhận được điều mà họ gọi là quà cáp để nhắc thi cho học sinh trong khi ban quản trị nhà trường đòi học sinh phải nộp lệ phí cho những dịch vụ vốn đã được Bộ Giáo dục chi trả.
 |
| Học sinh trung học Indonesia chống tham nhũng ở Jakarta. Ảnh: Reuters |
Ngoài ra, các trường cũng có những cách để nâng khống chi phí để móc thêm tiền của nhà nước. Nhiều trường đã nâng khống gấp đôi hoặc gấp ba giá mua thiết bị và dịch vụ. “Chúng tôi cũng phát hiện những trường hợp nhà trường là nạn nhân của những hoạt động “làm tiền” của cơ quan hành chính nhà nước. Đôi khi, việc nộp tiền là tự nguyện, chẳng hạn, họ phải nộp tiền để bảo đảm cho chiếc ghế của ông hiệu trưởng, để ông ấy không bị đổi đi xa. Nhưng, đôi khi việc này trở thành một hành vi “làm tiền” vì nhà trường không muốn trả mà bị ép buộc phải làm như vậy. Hay như, nếu nhà trường muốn có giấy phép để xây lớp học hoặc sửa sang lại lớp học, họ phải hối lộ. Đó chính là lý do tại sao hầu hết các trường học ở Indonesia đều ở trong tình trạng dột nát, hư hại”, ông Ade Wirawan nói.
Sau khi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998 làm cho kinh tế Indonesia bị suy sụp, các trường học đã đòi phụ huynh học sinh nộp nhiều loại lệ phí vì thiếu ngân sách. Đến năm 2005, chính quyền trung ương thực hiện một kế hoạch qui mô lớn có tên là Quỹ Hoạt động Học đường để bơm hàng tỉ Rupiah cho các trường. Nỗ lực này trên thực tế đã tăng gấp đôi ngân sách giáo dục trong giai đoạn từ năm 2000 - 2006, đạt mức 14 tỉ USD, tương đương với 16% ngân sách chính phủ.
Kế hoạch này là một trong những lý do chính giúp cho Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono tái đắc cử một cách vẻ vang vào năm 2009.Tuy nhiên, các phụ huynh học sinh nói rằng, tiền bạc vẫn không tới được các lớp học, bất chấp những mục tiêu tốt đẹp mà chính phủ đã đề ra.
Bà Erifa bắt đầu nghi ngờ về nạn tham ô ở trường của con mình khi nhà trường đòi phụ huynh đóng lệ phí ghi danh trong khi tiền đó lẽ ra đã được chính quyền chi trả. Để rồi, khi đặt câu hỏi: Tại sao nhà trường lại cần tới khoản tiền đó? Bà Erifa đã nhận được sự khước từ trả lời của hiệu trưởng nhà trường.
Theo ước tính của ông Ade Wirawan, có từ 40 - 50% ngân sách giáo dục bị xà xẻo trước khi tới được với các em học sinh. Đó là một sự mất mát rất lớn cho đất nước. Bởi vì, các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới đã chỉ rõ rằng, việc thiếu một lực lượng lao động được giáo dục tử tế tiếp tục là một chướng ngại lớn khiến cho Indonesia không có được tỉ lệ tăng trưởng kinh tế cao hơn.
Còn đối với những phụ huynh như ông Sulaeman, đây là một vấn đề đạo đức. Ông Sulaeman đặt vấn đề: Nếu thày giáo tham nhũng thì hành vi của ông thày ảnh hưởng như thế nào tới những học trò của mình? Và, một hệ thống giáo dục như vậy sẽ đào tạo những công dân như thế nào?
Các nhà phân tích cho rằng, Chính phủ Indonesia phải thực hiện những thay đổi sâu rộng trong hệ thống giáo dục mới mong các bậc phụ huynh có thể từ chối không nộp những khoản lệ phí bất hợp pháp và các trường có thể nói “không” với những nhân viên hành chính tham lam. “Nếu không có sự thay đổi như vậy thì những bài học cay đắng về nạn tham nhũng sẽ tiếp tục là một phần trong giáo trình không chính thức của nhà trường”, giới chuyên gia khuyến cáo.
Duy Tùng (Tổng hợp từ VOA)