Quy trình cổ phần hóa… thiếu

Năm 2002, UBND TP Hà Nội ra quyết định thành lập Ban Đổi mới quản lý DN TP (sau này đổi tên thành Ban Đổi mới và phát triển DN TP) là cơ quan thường trực giúp UBND TP chỉ đạo thực hiện công tác CPH. Thế nhưng, trong giai đoạn thực hiện CPH theo Nghị định số 187/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ, UBND TP Hà Nội đã không thành lập Ban Chỉ đạo CPH mà vẫn giữ nguyên việc thành lập Ban Đổi mới tại DN. Trong khi đó, suốt thời gian thực hiện CPH, chỉ có Ban Đổi mới và phát triển DN là cơ quan duy nhất giúp UBND TP Hà Nội nên nhiều thủ tục, nội dung CPH chưa được chặt chẽ, chính xác dẫn đến những kiến nghị, khiếu nại, tố cáo. Điều đáng nói, khi phát sinh khiếu kiện lại không được xem xét giải quyết kịp thời làm ảnh hưởng đến tiến trình và kết quả công tác CPH tại DN.

Đối chiếu với Văn bản số 11712/TC-TCDN, ngày 10/11/2003 của Bộ Tài chính, hướng dẫn quy trình chuyển DNNN thành Cty Cổ phần (CTCP), UBND TP đã không chỉ đạo kiểm kê, xử lý những vấn đề tài chính trước khi xác định giá trị DN. Điều này, tạo kẽ hở để đơn vị không kiểm đếm đầy đủ công cụ, dụng cụ, không tiến hành xử lý mức chi quá quỹ phúc lợi làm ảnh hưởng đến giá trị DN và phần vốn Nhà nước tại DN. Thậm chí, khi thẩm định giá trị DN, tuy có quy định cụ thể trách nhiệm cho Sở Tài chính chủ trì phối hợp cùng các cơ quan chức năng khác, nhưng lại không đề cập tới việc ra quyết định thành lập Hội đồng Thẩm định.

Ngày 26/4/2005, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 2320/QĐ-UB, kèm theo quy định chuyển Cty Nhà nước thành CTCP. Theo đó, đã khắc phục được thiếu sót và nêu rõ trách nhiệm của tổ chức tư vấn xác định giá trị DN. Song quy trình này cũng… thiếu khi chưa quy định rõ trách nhiệm của cơ quan Nhà nước liên quan trong giám sát, kiểm tra, đôn đốc việc bàn giao tài sản không cần dùng, những khoản nợ khó đòi loại ra khỏi giá trị DN. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến các thiếu sót, sai phạm tại các DNNN khi thực hiện chuyển đổi thành CTCP.

“Bỏ qua” nhiều tỷ đồng và hàng nghìn m2 đất
 

Tiến hành kiểm kê tài sản tại CTCP Đầu tư Xây dựng số 1 Hà Nội (Tổng Cty Đầu tư và Phát triển hạ tầng Đô thị), các cơ quan chức năng TP Hà Nội đã “bỏ sót” nhà kho và hàng nghìn m2 đất tại Yên Hoà, Cầu Giấy… với lý do nằm trong khu vực cần giải toả. Trong khi, UBND quận Cầu Giấy vẫn lập phưong án tính tiền bồi thường thiệt hại gần 5 tỷ đồng nếu thu hồi khu đất này. Hơn nữa, đến nay việc giải phòng mặt bằng vẫn chưa thực hiện, tài sản trên đất vẫn thuộc sở hữu của CTCP Đầu tư Xây dựng số 1 Hà Nội. CTCP Đầu tư xây dựng và Thương mại Sóc Sơn thì chi quá quỹ phúc lợi khen thưởng hơn 13 triệu đồng nhưng vẫn để “treo” khi tiến hành CPH. Còn tại CTCP Đầu tư và Xây dựng đô thị Hà Nội, số lỗ luỹ kế tính đến cuối năm 2004 là hơn 2,5 tỷ đồng. Theo quy định không được trích lập quỹ khen thưởng phúc lợi, nhưng Cty này vẫn chi khen thưởng hơn 374 triệu đồng.

Trong quá trình CPH, nhiều khoản nợ phải trả, nợ phải thu không được đối chiếu xác nhận với các bên liên quan, mà để cho các Cty tự cam kết để lấy đó làm cơ sở xác định giá trị DN. Tại CTCP Đầu tư và Xây dựng số 1 Hà Nội, những khoản nợ phải thu, nợ phải trả không có đối chiếu xác nhận chiếm tỷ lệ lớn, song các cơ quan tham mưu cho UBND TP Hà Nội như Chi cục Tài chính DN, Ban Đổi mới và Phát triển DN TP Hà Nội vẫn trình, đề nghị UBND TP công nhận giá trị DN. Điều này đã gây khó khăn cho việc bàn giao DNNN sang CTCP.

Trong tổng số nợ phải trả, CTCP Đầu tư và Xây dựng số 1 Hà Nội phải nộp ngân sách TP Hà Nội gần 13 tỷ đồng tạm tính theo giá dự toán phần chênh lệch giữa giá bán kinh doanh và không kinh doanh của 30% diện tích dự án nhà ở phải để lại bổ sung vào quỹ nhà TP của dự án 25 Láng Hạ. Đến nay, do dự án này chưa quyết toán, nên vẫn chưa xác định chính xác số tiền Cty phải nộp.

Đặc biệt, các cơ quan chức năng TP Hà Nội đã không tính đủ giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị DN. Năm 2002, CTCP Đầu tư và Xây dựng Việt Hà được giao 3.234m2 đất tại 235 Lạc Long Quân thực hiện dự án xây dựng nhà ở để bán. Thế nhưng, tiến hành CPH, CTCP Đầu tư và Xây dựng Việt Hà cùng Cty Kiểm toán VaCo đã không xác định lại giá trị lô đất 235 Lạc Long Quân theo quy định của pháp luật. Giải trình với Thanh tra Chính phủ, UBND TP Hà Nội cho rằng, đến thời điểm xác định giá trị DN, dự án đã hết thời hạn thực hiện nên không tính phần giá trị tăng thêm vào giá trị DN. Trên thực tế, đến thời điểm xác định giá trị DN tuy dự án đã hết thời hạn triển khai nhưng UBND TP Hà Nội không có quyết định hành chính nào thể hiện việc thu hồi đất. Trong khi, giá trị sử dụng DN vẫn tính phần giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm được giao. Theo Thanh tra Chính phủ, Cty này phải số tiền chênh lệch hơn 18,5 tỷ đồng về ngân sách Nhà nước khi xác định lại giá trị sử dụng khu đất 235 Lạc Long Quân.

Bàn giao sang công ty cổ phần… chậm

Tại CTCP Đầu tư và Xây dựng số 1 Hà Nội, quyết định chuyển sang CTCP đã có hiệu lực từ ngày 12/1/2007 nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được việc bàn giao sang CTCP. Các khoản công nợ khó đòi 207,51 triệu loại ra khỏi giá trị DN tại CTCP Đầu tư xây dựng và Thương mại Sóc Sơn thì vẫn chưa tiến hành được các thủ tục để xử lý theo quy định. Ngày 30/3/2009, Chi cục Tài chính DN TP Hà Nội mới có công văn yêu cầu Cty này lập hồ sơ bàn giao những khoản nợ khó đòi loại ra khỏi giá trị DN sang Cty Mua, bán nợ và Tài sản tồn đọng thuộc Bộ Tài chính.

Ngoài ra, ngày 29/9/2005, TP Hà Nội đã có quyết định phê duyệt giá trị DN đối với Cty Đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội tại thời điểm xác định giá trị DN là ngày 31/12/2004. Trong quá trình thực hiện chuyển sang CTCP đã phát sinh vướng mắc gây khiếu kiện phức tạp. Nhưng, UBND TP Hà Nội vẫn chưa giải quyết dứt điểm dù Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo giải quyết dẫn đến Cty Đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội vẫn chưa có quyết định chuyển sang CTCP…

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND TP Hà Nội thành lập Ban Chỉ đạo CPH theo đúng quy định tại điểm a, khoản 2, Điều 54, Nghị định số 109/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007 của Chính phủ; chỉ đạo Ban Đổi mới và Phát triển các DN, các sở, ngành xem xét những kiến nghị, vướng mắc tại các DN để xem xét quyết định theo thẩm quyền. Đồng thời, chỉ đạo Sở Tài chính phối hợp với Tổng Cty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước thuộc Bộ Tài chính, Tổng Cty Đầu tư và Phát triển Nhà Hà Nội; Tổng Cty Thương mại Hà Nội; Tổng Cty Đầu tư Phát triển Hạ tầng đô thị rà soát toàn bộ những DN đã CPH, thu hồi số tiền bán phần vốn Nhà nước và các khoản phải thu, nộp về ngân sách Nhà nước; chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn, đôn đốc các DN đã cổ phần hoàn thành các thủ tục thuê đất, bảo đảm việc sử dụng đất đúng mục đích, hiệu quả; tổ chức thanh tra chuyên đề về CPH DN trên địa bàn theo đúng chỉ đạo, hướng dẫn của Thanh tra Chính phủ.

Về xử lý kinh tế, Chủ tịch UBND TP Hà Nội chỉ đạo các cơ quan chức năng thu hồi về ngân sách số tiền chênh lệch giá trị quyền sử dụng đất hơn 18,5 tỷ đồng tại dự án 235 Lạc Long Quân; yêu cầu CTCP Đầu tư xây dựng số 1 Hà Nội nộp số tiền còn nợ ngân sách TP gần 13 tỷ đồng; yêu cầu CTCP Đầu tư xây dựng và Thương mại Sóc Sơn phối hợp với Tổng Cty Đầu tư và Phát triển Nhà Hà Nội tính toán thu tiền mua cổ phần ưu đãi chậm trả nộp về Tổng Cty Đầu tư và Phát triển Nhà Hà Nội.