|
(Thanh tra PCTN)- Dự án (D.A) đầu tư xây dựng Nhà máy Sản xuất nhiên liệu Ethanol có số vốn 80 triệu USD, được xây dựng trên địa bàn huyện Tam Nông (Phú Thọ) với diện tích hơn 50 ha, do Cty Cổ phần Hóa dầu và Nhiên liệu sinh học dầu khí (PVB) thuộc Tổng Cty Dầu Việt Nam làm chủ đầu tư, dự kiến hoàn thành và đi vào hoạt động trong quí IV/2010. Tuy nhiên, khi triển khai D.A, ngay ở giai đoạn I - chủ đầu tư đã cố tình bỏ qua những quy định của pháp luật về đấu thầu, gây tranh chấp, khiếu kiện kéo dài giữa các bên. Sự việc đã ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ D.A, đến môi trường sinh thái và tình hình an ninh nông thôn.
>> Một dự án ở Tam Nông, Phú Thọ: Gần 65% diện tích bị thu hồi là đất 2 vụ lúa
>> Có dấu hiệu đè nén, lừa đảo dân và vi phạm pháp luật
Từ sai luật…
Ngày 5/6/2009, PVB và Cty TNHH Hải Linh (Việt Trì, Phú Thọ) đã cùng nhau ký kết Hợp đồng 04/HĐXD-PVB-HL với nội dung “thi công san lấp mặt bằng giai đoạn 1” D.A đầu tư xây dựng Nhà máy Sản xuất Ehanol nhiên liệu khu vực phía Bắc với giá trị hợp đồng hơn 25,6 tỷ đồng.
Ngày 21/06/2009, nhà thầu Hải Linh bắt đầu tiến hành khởi công. Theo hợp đồng, thời gian hoàn thành là 45 ngày, đến ngày 6/8/2009, Cty Hải Linh phải hoàn thành việc san lấp. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thi công, tiến hành bơm cát để san lấp mặt bằng thì gặp phải lũ lớn, nước sông Hồng dâng lên bất thường. Ban Chỉ huy Phòng, chống lụt bão tỉnh Phú Thọ đã có công điện khẩn thông báo về việc tăng cường phòng, chống lụt bão trên địa bàn, đặc biệt đối với địa bàn ven sông Hồng. Để bảo đảm an toàn cho cả người và phương tiện, thiết bị tham gia thi công nên buộc Cty Hải Linh phải cho dừng việc san lấp. Ước tính sau lũ, Cty Hải Linh đã thiệt hại gần 4 tỷ đồng do một số đường ống bị nước cuốn trôi và một máy xúc bị ngập. Trước tình hình đó, Cty đã có công văn gửi PVB thông báo tình hình triển khai công việc và khó khăn khi gặp lũ theo đúng tinh thần Điều 9, Điều 10 của Hợp đồng. Tuy vậy, ngày 14/7/2009, khi thời hạn chưa hết, cũng như những khó khăn của nhà thầu không được sẻ chia, chủ đầu tư đã tự ý chấm dứt hợp đồng với Hải Linh với lý do... chậm tiến độ. Trong thực tế, tính đến thời điểm bị thông báo chấm dứt hợp đồng, Cty Hải Linh đã thực hiện thi công gần xong, nếu không có sự cố bất khả kháng do thiên nhiên gây ra thì có lẽ sẽ bảo đảm đúng nội dung của hợp đồng.
Đột ngột chấm dứt hợp đồng, PVB liên tiếp “trát” 3 Công văn số 154, 162, 166/CV-PVB gửi Cty Hải Linh, đồng thời gửi công văn đến cơ quan chức năng tỉnh Phú Thọ và huyện Tam Nông với nội dung: Cty Hải Linh không đủ năng lực tổ chức thi công hoàn thành khối lượng công trình, không bảo đảm đúng tiến độ thi công để thanh lý Hợp đồng số 04/HĐXD-PVB-HL. Công văn này buộc Cty Hải Linh phải dừng tất cả các phương tiện thi công san lấp mặt bằng giai đoạn 1 gói thầu XL07; di chuyển toàn bộ máy móc, phương tiện thi công ra khỏi mặt bằng san lấp. Đồng thời, PVB cũng thông báo đã lựa chọn và ký kết hợp đồng với hai đơn vị khác để thi công phần khối lượng san lấp còn lại, đó là Cty Cổ phần Xây dựng và Phát triển Nông thôn (XD&PTNT) Vĩnh Phú (Phú Thọ), Cty TNHH Mai Trang (Phú Thọ) mà không cần đếm xỉa đến những thiệt hại về vật chất, danh dự, uy tín của doanh nghiệp, cũng như không đả động đến trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại từ việc đơn phương chấm dứt hợp đồng trên.
Điều đáng nói, với D.A hơn 25 tỷ đồng, PVB đã bất chấp Luật Đấu thầu, để chỉ định thầu đối với Cty Hải Linh, để rồi tiếp theo đó dễ dàng bỏ qua các tiến trình thanh lý hợp đồng, bồi thường theo quy định của pháp luật. Với “bản cũ soạn lại”, lần này PVB lại chọn 2 nhà thầu thay thế cũng không hồ sơ, không tài liệu, không đề xuất phương án thi công... để rồi từ sai luật dẫn đến những sai phạm tiếp theo.
… Đến đất rừng, cát sông cũng bị xâm phạm trái luật
Do việc tuỳ tiện “bắt tay” các nhà thầu triển khai D.A, không hiểu rõ năng lực hoạt động của các nhà thầu, đã khiến PVB gián tiếp trong việc “đẩy” các nhà thầu “liều mình” xẻ đất lâm nghiệp và khai thác cát bừa bãi trên địa bàn huyện Tam Nông để thực hiện D.A. Chính điều đó đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển rừng, phủ xanh đất trống đồi núi trọc.
Theo người dân ở khu 2, xã Hương Nộn, huyện Tam Nông, nơi được coi là trọng điểm của vùng khai thác san ủi đất lâm nghiệp trái phép diễn ra công khai, do Cty XD&PTNT Vĩnh Phú thực hiện. Cả khu đất lâm nghiệp đã được Nhà nước giao cho người dân địa phương quản lý với thời hạn 49 năm và không được phép tự ý san ủi đã trơ trọi chỉ còn sỏi đá lổn nhổn. Hàng dãy núi ngày đêm bị hàng chục máy ủi, máy xúc san phẳng không thương tiếc. Cả khu vực trồng cây lâm nghiệp như một đại công trường, tiếng máy xúc, ôtô gầm rú suốt ngày đêm. Việc làm trái phép này lại được UBND huyện Tam Nông “tiếp tay” cho phép. Cụ thể như Quyết định số 1859/QĐ-UBND ngày 5/8/2009, UBND huyện cho phép hộ gia đình bà Cao Thị Vân, khu 7 xã Hương Nộn, huyện Tam Nông hạ mặt bằng thửa đất lâm nghiệp thuộc khu 2; cho phép Cty XD&PTNT Vĩnh Phú vận chuyển đất từ nguồn cải tạo mặt bằng thửa đất của hộ bà Cao Thị Vân để phục vụ việc san nền công trình Nhà máy Sản xuất Ethanol nhiên liệu…
Trước tình trạng khai thác bừa bãi gây ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường cũng như đời sống, người dân ngày càng bức xúc, gửi đơn kiến nghị đến các cơ quan chức năng. Đến cuối tháng 7/2009, Phòng Cảnh sát Môi trường - Công an tỉnh Phú Thọ đã tiến hành điều tra, bắt quả tang lập biên bản xử lý vi phạm và yêu cầu đình chỉ ngay hoạt động khai thác đất trái phép tại khu 2 xã Hương Nộn với Cty XD&PTNT Vĩnh Phú. Qua kiểm tra cho thấy, đơn vị này đã không có địa điểm lấy đất, cát theo quy định của pháp luật mà tự ý khai thác đất rừng lâm nghiệp một cách bừa bãi... Do đó, việc thực hiện D.A đã chậm lại chậm thêm, tiến trình hoàn tất san ủi mặt bằng có nguy cơ ách tắc. Chưa kể, việc dùng đất san nền thay cát và quy cách thi công công trình không đúng của Cty đã gây ảnh hưởng lớn tới chất lượng công trình.
Tại Công văn số 461/SXD-KTQH ngày 12/8/2009 của Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ gửi Phòng Cảnh sát Môi trường - Công an tỉnh Phú Thọ đã khẳng định: Việc khai thác, san ủi đất lâm nghiệp tại huyện Tam Nông là không đúng, bởi theo quy định, khai thác phục vụ công trình gì cũng phải nằm trong quy hoạch và phải được Sở Xây dựng thẩm định. Vì vậy, việc UBND huyện Tam Nông ra quyết định cho Cty XD&PTNT Vĩnh Phú khai thác, san ủi phục vụ D.A Nhà máy Sản xuất Ethanol là không đúng thẩm quyền, không đúng trình tự nội dung theo quy định của pháp luật. Việc ra quyết định cho Cty XD&PTNT Vĩnh Phú được phép khai thác san nền, đắp nền công trình trên địa bàn tỉnh là sai.
Đối với nhà thầu thứ 2 - Cty TNHH Mai Trang, do năng lực hạn chế nhưng lại ký hợp đồng vượt quá khả năng, cũng tiếp tục mắc phải sai phạm buộc cơ quan chức năng của tỉnh can thiệp. Cụ thể, ngày 30/7/2009, Tổ công tác của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm kinh tế - Công an tỉnh Phú Thọ đã trực tiếp đến hiện trường khai thác cát lòng sông Hồng trái phép tại xã Cổ Tiết, huyện Tam Nông và tịch thu một số phương tiện hành nghề của Cty… Như vậy, để bảo đảm tiến độ, các nhà thầu đã bất chấp mọi quy định của pháp luật để triển khai thực hiện D.A bằng mọi giá.
Vấn đề đặt ra, để D.A xây dựng Nhà máy Sản xuất Ethanol được triển khai đúng tiến độ, hoàn thành bảo đảm chất lượng cũng như phát huy hiệu quả như mục đích ban đầu đặt ra, các cơ quan chức năng của tỉnh Phú Thọ cần vào cuộc để ngăn ngừa những sai phạm đã và sẽ phát sinh trong quá trình triển khai D.A, cũng như lập lại trật tự an ninh xã hội trên địa bàn huyện Tam Nông nói riêng và của tỉnh Phú Thọ nói chung.
Bài, ảnh: Quỳnh Trang - Vũ Ngọc