Một trong những chứng cứ mà chúng tôi thu thập được là những khuất tất tại D.A khu công nghiệp (KCN) Quang Minh. Dẫn chứng mà chúng tôi đưa ra tại bài viết này chỉ là một phần nhỏ trong KCN này nhưng nó đã thể hiện tính chất sai phạm lớn trong công tác quản lý đấu thầu: D.A sử dụng vốn Nhà nước xây dựng 3,81 km đường giao thông vào KCN Quang Minh với tổng số vốn được phê duyệt trên 70 tỷ đồng.

Đây là D.A được xây dựng khi Mê Linh còn trực thuộc UBND tỉnh Vĩnh Phúc và huyện này được giao trọng trách làm chủ đầu tư thay tỉnh. Tuy nhiên, trách nhiệm này tiếp tục được chuyển giao trái thẩm quyền cho BQL xây dựng công trình khu du lịch Đại Lải (tên cũ của BQL Đầu tư và Xây dựng D.A huyện Mê Linh). Không hiểu vì “quá khả năng” hay “kỹ xảo” mà đơn vị này đã chia nhỏ D.A thành nhiều giai đoạn để tổ chức lập, trình, phê duyệt thiết kế kỹ thuật dự thầu. Việc làm này đã làm phức tạp trong thủ tục phê duyệt, tăng chi phí thiết kế cơ bản.

Tiếp đến, khi tư vấn thiết kế, việc khảo sát thiết kế kỹ thuật không kỹ nên trong quá trình thi công đã phải bổ sung dự toán do phát sinh kinh phí xử lý nền đường lên tới trên 750 triệu đồng. Không những thế, còn áp dụng sai đơn giá, mã hiệu trong tính toán chi phí cho giai đoạn khảo sát bổ sung thiết kế kỹ thuật, thực hiện trùng lặp một số hạng mục. Hồ sơ thiết kế dự thầu do chủ đầu tư trình, sau đó đã được phê duyệt đã có một khối lượng thừa so với kích thước yêu cầu, “nhầm lẫn” trong tính toán khối lượng. Giá trị tương ứng với các khối lượng sai phạm trên là hơn 270 triệu đồng.

Tiếp đến giai đoạn đấu thầu tiếp tục lộ rõ nhiều sai phạm khác. Cụ thể là nhiều công việc do chủ đầu tư làm chuẩn bị cho công tác đấu thầu không thực hiện đúng các quy định của pháp luật về đấu thầu, thể hiện trong các bước: Lập các Tờ trình xin phê duyệt kế hoạch đấu thầu, Hồ sơ mời thầu (sơ sài, dễ tạo điều kiện cho việc làm sai)… Thậm chí, lý do đấu thầu hạn chế mà chủ đầu tư đưa ra không thuyết phục, có sự thông thầu, dàn xếp thầu.

D.A được chia làm 4 gói thầu đều tổ chức đấu thầu hạn chế. Nhà thầu trúng cả 4 gói thầu là Cty Xây dựng Thăng Long (Cty Thăng Long - Vĩnh Phúc). Giá trúng thầu không giảm nhiều với giá gói thầu, tỷ lệ tiết kiệm chỉ đạt trung bình là 0,078%.

Lý do để áp dụng hình thức đấu thầu hạn chế là cần lựa chọn nhà thầu có khả năng ứng vốn thi công trong khi chủ đầu tư chưa kịp bố trí vốn cho D.A. Tuy nhiên, trong danh sách nhà thầu được chọn để đấu thầu hạn chế có một số nhà thầu, năng lực, kinh nghiệm (nhất là về tài chính) không bảo đảm. Trong hồ sơ mời thầu không quy định rõ yêu cầu các nhà thầu phải ứng vốn thi công là điều kiện tiên quyết. Thực tế hồ sơ mời thầu của nhiều nhà thầu trong danh sách đầu thầu hạn chế không cam kết ứng vốn trước để thi công. Hồ sơ mời thầu còn sơ sài, không đúng quy định của pháp luật đấu thầu. Cụ thể như hồ sơ mời thầu không quy định cụ thể về năng lực kinh nghiệm theo quy định tại điểm c khoản 3 Mục I, Chương II, Thông tư 04/TT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong đó hồ sơ mời thầu chi ghi chung chung: “Có giấy phép đăng ký kinh doanh; có đủ năng lực về kỹ thuật và tài chính đáp ứng yêu cầu của gói thầu; có khả năng huy động vốn để ứng trước cho việc thi công công trình theo tiến độ quy định”.

Sự thông thầu được thể hiện rõ bằng việc Cty Thăng Long cử cán bộ của mình nộp tiền mặt cho chủ đầu tư  bảo lãnh dự thầu cho nhiều doanh nghiệp khác cùng tham gia đấu thầu với Cty mình tại D.A này. Hơn nữa, khi kiểm tra các hồ sơ dự thầu, dự toán chi tiết giá gói thầu của các nhà thầu tham dự đều giống nhau (trừ giá của Cty Thăng Long là cao hơn một chút); thậm chí có nhiều điểm giống tới cả lỗi chính tả và số liệu ...

 Sai phạm là vậy, nhưng theo thông tin mà chúng tôi có được, người chịu trách nhiệm chính với tư cách chủ đầu tư - Trưởng BQL D.A là ông Nguyễn Hồng Đức chỉ phải nhận hình thức kỷ luật ở mức thấp nhất.

Tiếp tục tìm hiểu chúng tôi phát hiện thêm một số phi vụ có biểu hiện “thông thầu” khác khi triển khai các D.A đầu tư trên địa bàn huyện Mê Linh. Minh chứng được đưa ra là D.A san nền và hạ tầng giao thông khu Trung tâm hành chính huyện Mê Linh. Tại hồ sơ dự thầu của một Cty có nhiều lỗi nhưng vẫn được chấp thuận cho trúng như: Bộ hồ sơ của Cty này không hề có báo cáo tài chính dù đây là yêu cầu bắt buộc. Để chứng minh năng lực nhà thầu trong hoạt động xây dựng, đơn vị lại đưa ra một số hợp đồng thi công, trong đó có hợp đồng thực hiện gói thầu đường hành lang chân đê Tả sông Hồng ghi là đã hoàn thành, nhưng thực tế gói thầu này chưa thi công xong. Hay như gói thầu thi công đường nông thôn Đức Hậu - Thanh Lâm cũng được nhà thầu kê ra và ghi chú trong hồ sơ dự thầu là đã hoàn thành, nhưng thực tế vẫn còn thi công dở…

Cùng thực hiện D.A san nền và hạ tầng giao thông khu Trung tâm hành chính huyện Mê Linh, có một Cty nữa cũng không hề có báo cáo tài chính, mà chỉ có các bản cân đối kế toán do doanh nghiệp tự kê, tự khẳng định cho mình mà không có cơ quan chức năng nào xác nhận... Điều đáng nói nữa là trong cả hai bộ hồ sơ dự thầu của hai Cty trên có nhiều loại giấy tờ chỉ là bản photo, không có công chứng, chứng thực. Mặc dù đây là những yếu tố rất quan trọng để chứng minh kinh nghiệm, năng lực thực tế của các nhà thầu, nhưng không hiểu sao vẫn được BQL Đầu tư và Xây dựng D.A huyện Mê Linh dễ dàng cho qua để rồi các nhà thầu này được chọn vào danh sách trúng thầu(!?) ...

Câu hỏi đặt ra là, trong suốt thời gian điều hành của mình, đã có bao nhiêu D.A có việc thông thầu hoặc đấu thầu hình thức nếu được thanh tra toàn diện? Ngoài những phản ánh về sai phạm trong điều hành công việc kiểu trên của BQL huyện Mê Linh, chúng tôi còn nhận được những thông tin về các khối bất động sản của một số quan chức được tăng lên sau mỗi lần hoàn tất công việc được gọi là “chấm thầu” D.A!

Chúng tôi sẽ tiếp tục xác minh và thông tin tới bạn đọc trong các số báo tới.